Algemene uitkering

In deze septembercirculaire wordt een actueel beeld geschetst van de financiële kaders, gebaseerd op de Miljoenennota 2027 van het Rijk. De circulaire is in belangrijke mate een financieel-technisch document. Het gemeentefonds is de grootste inkomstenbron van de gemeenten. De ontwikkeling ervan bepaalt daarom in belangrijke mate de financiële ruimte van gemeenten. In de septembercirculaire zijn met name mutaties als gevolg van wijzigingen in de rijksuitgaven verwerkt. Gemeenten ontvangen op drie tijdstippen in het jaar informatie over de gemeentefondsuitkeringen: in mei op basis van de Voorjaarsnota, in september op basis van de Miljoenennota en in december, ter afronding van het lopende jaar, op basis van de Najaarsnota. De mededelingen zijn steeds onder het voorbehoud van parlementaire goedkeuring.

De doorrekening van de septembercirculaire laat voor alle jaren een voordeel zien ten opzichte van de meicirculaire 2026, zoals uit onderstaande tabel valt op te maken.

Belangrijkste onderwerpen septembercirculaire 2026

Volume- en prijs accres

In deze septembercirculaire 2026 is een nieuwe raming voor het volumeaccres 2027 en verdere jaren opgenomen. Deze raming is gebaseerd op de actuele raming van de ontwikkeling van het bruto binnenlands product (bbp) door het Centraal Planbureau. Het volume accres van het gemeentefonds is vanaf 2024 gekoppeld aan het 8-jaars historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp (t-9 t/m t-2), waardoor het gemeentefonds minder schommelt. In totaal zijn de volumebijstellingen marginaal.

Verder is het loon– en prijs accres aangepast aan de nieuwe macro economische cijfers. Voor de jaren 2027 en verder is de raming voor de prijs bbp bijgesteld. Voor 2027 is de raming voor de prijs bbp omhoog bijgesteld met 0,6%. Voor de overige jaren zijn er geen bijstellingen ten opzichte van de meicirculaire 2026.

Afrekening ruimte onder plafond BTW-compensatiefonds 2026

Het BTW-compensatiefonds (BCF) heeft een plafond. Dit plafond muteert jaarlijks met het accrespercentage. In 2026 bedraagt het BCF-plafond voor gemeenten € 4,7 miljard. Als de gezamenlijke declaraties onder dit plafond blijven wordt het verschil in het gemeentefonds gestort. Bij overschrijding volgt een uitname.

Jaarlijks wordt bij de septembercirculaire een voorschot verstrekt op de verwachte onderschrijding van dat kalenderjaar. In de meicirculaire van het volgende jaar volgt dan de afrekening. In deze circulaire bedraagt het voorschot voor het jaar 2026 € 191 miljoen. Dit levert voor Druten een incidenteel voordeel van ca. € 175.000 op in 2026.

Taakmutaties

D1) Wet Versterking regie volkshuisvesting

Met de inwerkingtreding van het wetsvoorstel Versterking regie volkshuisvesting ontstaan extra werkzaamheden voor de medeoverheden. Vastgesteld is dat deze werkzaamheden financiële gevolgen hebben voor gemeenten (en provincies) in de vorm van incidentele en structurele uitvoeringslasten. In deze circulaire worden de middelen voor de jaren 2026 en verder overgeheveld. Het gaat om een jaarlijkse bijdrage voor Druten van € 59.600.

Naar aanleiding van de inzichten over de opgave op het gebied van wonen met zorg moeten gemeenten eveneens hun Wmo-beleidsplan bijstellen om aan te geven hoe ze in samenwerking met aanbieders zorgdragen voor integrale dienstverlening (wonen, zorg en ondersteuning). Hiervoor is in 2026 voor Druten een bijdrage van € € 8.900 beschikbaar en vanaf 2027 structureel € 2.400. We labelen de beschikbaar gestelde budgetten (€ 68.000 in 2026 en € 62.000 voor 2027 en verder) vooralsnog op een stelpost in afwachting van nadere invulling van de Wet.

D2) Uitvoeringskosten inburgering

In het bestuurlijk overleg van 25 juni jl. is tussen de minister voor Werk en Participatie en de VNG overeenstemming bereikt over een tegemoetkoming op de uitvoeringskosten inburgering. Uit het onderzoek naar de betaalbaarheid van de Wet inburgering 2021 voor gemeenten, blijkt dat gemeenten een tekort hebben op de uitvoeringskosten. Dit tekort is grotendeels terug te voeren op grotere aantallen inburgeringsplichtigen dan vooraf geraamd. Om gemeenten hierin tegemoet te komen, stelt het ministerie van SZW in totaal € 93 miljoen beschikbaar voor de jaren 2026, 2027 en 2028. De middelen zijn erop gericht om te zorgen dat gemeenten hun wettelijke taken kunnen blijven uitvoeren. In de septembercirculaire 2026 is voor het jaar 2026 € 31 miljoen beschikbaar gesteld. Voor Druten is de bijdrage voor 2026 € 25.000 en we stellen voor dit bedrag toe te voegen aan grootboeknummer Opvang statushouders.

In het voorjaar 2027 worden waarschijnlijk de middelen voor de jaren 2027 en 2028 beschikbaar gesteld.

D3) Openbare bibliotheken

Vanaf 2025 hebben gemeenten een wettelijke zorgplicht voor de openbare bibliotheek. Voor het uitvoeren van deze taak zullen gemeenten een structurele bijdrage ontvangen via het gemeentefonds. In de periode tussen specifieke uitkering en de invoering van de wettelijke zorgplicht ontvangen gemeenten een decentralisatie-uitkering om zich op de zorgplicht te kunnen voorbereiden. Druten heeft hiervoor in 2025 en 2026 100K ontvangen. Via deze septembercirculaire ontvangen gemeenten een bijdrage voor 2027. Druten ontvangst in 2027 € 105.000 en we labelen dit bedrag op grootboeknummer openbare bibliotheken.

D4) Inkomsten noodopvang

Via de algemene uitkering ontvangen we voor de Noodopvang Asiel een vergoeding. Dit omdat het inwoneraantal tijdelijk met 100 is toegenomen en de mensen ingeschreven staan in de BRP per peildatum 1-1-2025 en verder. Het bedrag wat Druten hiervoor in 2027 en 2028 via het gemeentefonds (extra) ontvangt bedraagt ca. € 72.000. We stellen voor dit bedrag te labelen op grootboeknummer Asiel. Overigens is het bedrag voor 2026 reeds via de septembercirculaire 2025 gelabeld.

D5) Landelijke aanpak adreskwaliteit

In 2023 is de wetswijziging van de Wet basisregistratie personen (Wbrp) in werking getreden. Een deeltaak hierbij is het uitvoeren van adrescontroles. Doel van de “Landelijke Aanpak Adreskwaliteit” is op basis van ontvangen signalen geselecteerde huisbezoeken af te leggen om te controleren of geselecteerde adressen en bewoners in overeenstemming zijn met het BRP. Deze adrescontroles zijn ondergebracht bij de sociaal rechercheurs van het Instituut Bijzonder Onderzoek. Druten ontvangt hiervoor in 2026 € 5.000 en we labelen dit bedrag op grootboeknummer P-wet ter dekking van de formatieve kosten hiervoor.

D6) Aanpak problematische schulden

Het kabinet voert een pakket aan maatregelen in om problematische schulden aan te pakken. Voor 2026 zijn de middelen eerder al overgemaakt naar het gemeentefonds. Via deze septembercirculaire ontvangt Druten hiervoor vanaf 2027 € 16.000 en we voegen dit bedrag toe aan het budget schuldhulpverlening.

D7) Veerkracht en weerbaarheid

In totaal ontvangen 25 gemeenten een bijdrage voor het uitvoeren van activiteiten in het kader van het bevorderen van sociale stabiliteit en samenhang van de Nederlandse samenleving. Het ministerie van SZW ondersteunt deze gemeenten in hun lokale aanpak op maatschappelijke spanningen en fenomenen die de sociale stabiliteit en samenhang onder druk kunnen zetten, waaronder o.a. burgerschap. Druten ontvangt hiervoor in 2026 € 25.640 en we labelen dit bedrag niet, maar voegen dit toe aan de beschikbare middelen ter gedeeltelijke dekking van de Tijdelijke projectleider maatschappelijke weerbaarheid en veerkracht waarover is besloten via de afgelopen perspectiefnota 2026.

D8) Aanpassing prijsindex

Via de septembercirculaire 2026 is de prijsindex voor 2027 aangepast t.o.v. de meicirculaire 2026. De index voor 2027 is verhoogd van 2,5% naar 3,1%. De verhoging van de index is meegenomen in de berekening van de algemene uitkering (opbrengstenkant). Het effect van de verhoogde index aan de kostenkant verwerken nu ook in onze begroting via een stelpost. Als we in 2027 de prijs indexatie verhogen van 2,5% naar 3,1% levert dit in onze exploitatie een nadeel op van ca. € 93.000. We ramen deze voorlopig op een stelpost.