Voorwoord

Druten, november 2026

Aan de leden van de gemeenteraad,

Met deze programmabegroting 2027 en de meerjarenraming 2028–2030 leggen we u het startmoment voor van deze bestuursperiode. Het is de eerste begroting van dit college, die in het teken staat van de opstart van het coalitieprogramma ‘Kernen in kracht, wijken in beweging’. De begroting is gebaseerd op de koers uit de Perspectiefnota 2026, met actualisatie van beleidsmatige, financiële en macro-economische ontwikkelingen, zoals de uitkomsten van de septembercirculaire 2026. Daarbij blijven wij vasthouden aan behoedzaam en solide financieel beleid, bestuurlijke daadkracht en inhoudelijke prioritering.

Landelijke ontwikkelingen

Dat de bezuinigingen op het gemeentefonds leiden tot dreigende structurele tekorten bij bijna alle gemeenten is niet nieuw. En dit beeld zien we ook bij onze gemeente. De herstructurering van het gemeentefonds en onvoldoende compensatie voor de inflatie leiden tot een grote financiële krimp. Gemeenten worden vanaf 2028 structureel stevig gekort in de algemene uitkering. De verwachting is wel dat het Rijk in de Voorjaarsnota 2027 compensatie zal geven op basis van het rapport van de Deskundigencommissie Hervormingsagenda Jeugd, dat begin 2027 volgt.

Net zoals bij veel andere gemeenten, staan ook voor onze gemeente de gemeentefinanciën flink onder druk door de toename van taken in het sociaal domein, de druk op uitvoering en de inflatoire effecten op inkoop en cao’s. Er is een onevenredige balans tussen wettelijke opgaven, bestuurlijke ambities en beschikbare middelen ontstaan. Daar maken we ons ernstig zorgen over. Daarom blijven we aandacht vragen in Den Haag voor de negatieve ontwikkeling van het gemeentefonds, samen met andere gemeenten, de financiële kopgroep van de K80 (80 kleinste gemeenten) en de Vereniging Nederlandse gemeenten (VNG).

Financiële positie gemeente Druten

De onzekere situatie over de middelen vanuit het Rijk is niet nieuw. We hebben hierop voorgesorteerd en zijn enkele jaren geleden al gestart met het kritisch kijken naar onze werkwijze en uitgaven. Door behoedzaam financieel beleid, scherper begroten, zorgvuldige keuzes en voldoende reserves is het ons gelukt om een sluitende begroting 2027 te presenteren. Het surplus van de algemene reserve hebben we nog niet hoeven inzetten. Hiermee voldoen we aan de financiële kaders die zijn vastgelegd in het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV).

De meerjarenraming laat op dit moment wel zien dat we de jaren 2028–2030 negatief sluiten. De structurele opgave om te bezuinigen en waar mogelijk behoedzaam te investeren blijft onze strategie. Dit betekent investeringen temporiseren, kritisch blijven op beleidsreserves en begrotingsramingen verder aanscherpen. De uitgangspunten van het provinciale toezichtkader – realistisch begroten, reëel dekkingsplan en structureel inzicht – blijven leidend.

Zero-Based Budgeting (ZBB)

Een van de maatregelen op gebied van scherper begroten lichten we er hier graag uit. Eind 2025 zijn we gestart met de voorbereiding op de gefaseerde invoering van Zero-Based Budgeting, ook wel een 0-begroting genoemd. Deze pilot is inmiddels afgerond. Beleidsmedewerkers ervaren dat deze methode bijdraagt aan een betere afstemming tussen ambities, doelstellingen, activiteiten en beschikbare middelen. Hoewel de directe kostenwinst in deze pilot nog beperkt is en de methode arbeidsintensiever, geeft het wel duidelijk inzicht in de hoogte van de budgetten en waar eventuele bestuurlijke keuzes gewenst zijn.

Concluderend zijn de resultaten van de pilot ZBB positief, vooral als het gaat om het verbeteren van de bestuurlijke en financiële beheersing. Daarom hebben we besloten om ZBB integraal en gefaseerd in te voeren. Het doel is om de begroting voor 2028 geheel op te bouwen volgens de ZBB-methode. Ondertussen is een eerste vervolgstap gemaakt met programma 2 Verkeer en vervoer. De structurele besparing hier is € 126.000. Dit bedrag laten we vrijvallen in deze begroting.

We verwachten zeker dat ZBB bijdraagt aan het realiseren van verdere besparingen. Maar we realiseren ons ook dat het de tekorten vanaf 2028 niet volledig kan dekken.

Start van een nieuwe bestuursperiode

Deze begroting markeert de start van de bestuursperiode 2026–2030. Samen met de nieuw gevormde raad zijn we aan de slag gegaan met de uitvoering van het coalitieakkoord ‘Kernen in kracht, wijken in beweging’. De ambities zijn vertaald in de diverse programma’s van deze begroting. Aankomende jaren gaan we dit uitvoeren, monitoren en actualiseren. Met als vertrekpunt een stevig financieel fundament, maar nog onzekerheden over de structurele rijksbijdrage. Onze financiële positie bepaalt het financieel kader en daarmee het tempo waarin we ambities kunnen gaan verwezenlijken.

De begroting 2027–2030 is geen eindpunt, maar een overgangsdocument: van herstel naar herinrichting, van ombuiging naar herprioritering. De Toekomstvisie Druten2040 vormt hierbij ons kompas.

Samen met u als raad, de inwoners en onze partners werken wij aan onze overkoepelende ambitie om ontmoeting en leefbaarheid te versterken in alle wijken en kernen. Om ervoor te zorgen dat we een gemeente blijven waar je fijn kunt wonen, werken en ontspannen. Met een goed voorzieningenniveau, passende zorg en ondersteuning tegen relatief lage gemeentelijke lasten. Binnen onze financiële positie blijven we recht doen aan onze maatschappelijke opgaven en ambities. Helder en aanspreekbaar waarvoor wij staan geven wij uitvoering aan deze begroting.

Burgemeester en wethouders van Druten,

De secretaris, B.P.P. Janssen

De burgemeester, S.W.P.J. Sengers